Dende neno, e xa nos seus xogos, o home que nace nunha vila do litoral galego vaise ir preparando para a vida que lle agarda: saltando dende as gamelas, iniciándose na pesca nos peiraos, xogando con barquiños de madeira ou familiarizándose co mundo dos barcos, as artes e resto dos aparellos mariñeiros.

O rapaz do barco:
dende os 7-8 anos comeza a enrolarse e pasa a formar parte da tripulación do barco. O seu traballo era variado e, dende logo, moi duro: limpalo, levar leña para a cociña, aprovisionalo de patacas. Era o criado do resto da tripulación. Como pagamento o único que recibía era a aprendizaxe do oficio e o dereito de pescar para si. Segundo ía mellorando no seu coñecemento pasaría a pescar para a comunidade, participando entón no reparto de ganancias. Dáselle subindo conforme progresaba ata que xa, por decisión colectiva, pasaba á categoría de mariñeiro.

O patrón:
para selo non só facía falla ser un bo mariñeiro, senón tamén había que te-los medios económicos suficientes para mercar un barco. Tamén era imprescindible que tivera coñecementos sobre a superficie dos fondos mariños, indispensable para coñecer onde pescar cada tipo de peixe ou saber dos mellores sitios para a pesca. Para isto necesitaban unha moi boa memoria ou recorrer ós derroteiros. Ademais, valorábase moito ter dotes de mando, saber levar con seguridade a tripulación, os aparellos e o propio buque, ou ser xusto cos mariñeiros ó seu cargo.

O mariñeiro:
Ser mariñeiro implica un coñecemento total do traballo no barco. O seu traballo no mar varía segundo o tipo de peixe ó que se estivera indo. Pero, ademais da actividade abordo, debería colaborar en traballos que se teñen que facer en terra: limpeza dos aparellos, arranxo das redes (semellante ó feito polas atadeiras) ou transporte destas do barco ás tendedeiras e viceversa. A súa máxima aspiración dentro da escala social era chegar a ser dono do seu propio buque, ou o que é o mesmo: ser patrón.

Cando o barco chegaba a porto o primeiro que se facía era apartar unha certa cantidade de peixe ó que se chamaba "o peixe de comer". O reparto era responsabilidade do patrón e cada tripulante podería vendelo ou levalo para a súa casa. O resto vendíase polas canles normais de comercialización.

Reparto das ganancias:
o día do reparto das ganancias era o sábado ou o domingo. Facíanse nunha taberna, ou ben na casa do patrón. Na pesca traballábase "á parte", é dicir, cóbrase unha parte da pesca recollida. Para iso, fanse dúas partes: unha chamada "monte maior", que é para os gastos do barco, e outra chamada "monte menor", que é para os tripulantes. Este monte menor repartíase en partes denominadas "quiñóns", segundo o número de mariñeiros e as partes que cobraba cada un variaban segundo cada porto.
Hoxe en día aínda se sigue co sistema de cobro a parte sobre todo nas embarcacións de baixura da nosa costa.
Reminiscencias de un tempo pasado que deberían de cambiar xa.

Picasso - Viejo Pescador

El papel del hombre dentro de la pesca en los primeros años del siglo pasado

Desde niño, y ya en sus juegos, el hombre que nace en una villa del litoral gallego se va a ir preparando para la vida que le espera: saltando desde las gamelas, iniciándose en la pesca en los muelles, jugando con barquichuelos de madera o familiarizándose con el mundo de los barcos, las artes y resto de los aparatos marineros.

El chico del barco:
desde los 7-8 años comienza a navegar y pasa a formar parte de la tripulación del barco. Su trabajo era variado y, desde luego, muy duro: limpiarlo, llevar carbón para la cocina, aprovisionarlo de patatas etc. Era el criado del resto de la tripulación. Como pago lo único que recibía era el aprendizaje del oficio y el derecho de pescar para sí. Según iba mejorando en su conocimientos, pasaría a pescar para la comunidad, participando entonces en el reparto de ganancias. Conforme va el chico progresado en las tareas de pesca y en el oficio, por decisión colectiva, ascendía a la categoría de marinero.

El patrón:
para serlo no sólo hacía falta ser un buen marinero, sino también había que tener los medios económicos suficientes para comprar un barco. También era imprescindible que tuviese conocimientos sobre la superficie de los fondos marinos, indispensable para conocer donde pescar cada tipo de especie o saber de los mejores sitios para la pesca. Para esto necesitaban una muy buena memoria o recurrir a los derroteros. Además, se valoraba mucho tener dotes de mando, saber llevar con seguridad la tripulación, los aparatos y el propio buque, y ser justo con los marineros a su cargo.

El marinero:
Ser marinero implica un conocimiento total del trabajo en el barco. Su trabajo en el mar varía según el tipo de especie al que se había estado faenando. Pero, además de la actividad abordo, debia colaborar en trabajos a realizar en puerto : limpieza de los aparejos, arreglo de las redes (semejante al hecho por las rederas) o transporte de estos del barco a las tenedurías y viceversa. Su máxima aspiración dentro de la escala social era llegar a ser dueño del su propio buque, o lo que es el mismo: ser patrón.

Cuando el barco llegaba la puerto lo primero que se hacía era apartar una cierta cantidad de pescado al que se llamaba "el pescado de comer". El reparto era responsabilidad del patrón y cada tripulante podría venderlo o llevarlo para su casa. El resto se vendía por los canales normales de comercialización.

Reparto de las ganancias:
el día del reparto de las ganancias era el sábado o el domingo. Se hacía en una taberna, o bien en la casa del patrón. En la pesca se trabajaba "a la parte", es decir, se cobra una parte de la pesca recogida. Para eso, se hacen dos partes: una llamada "monte mayor", que es para los gastos del barco, y otra llamada "monte menor", que es para los tripulantes. Este monte menor se repartía en partes denominadas "Quiñons", según el número de marineros y las partes que cobraba cada uno variaban según cada puerto.
Hoy en día aún se sigue con el sistema de cobro la parte sobre todo en las embarcaciones de bajura de nuestra costa. Reminiscencias de un tiempo pasado que debería ya hace tiempo haber cambiado .


Mónica B. Suárez Groba