Homes de pedra en barcos de pau

Muros e mailo Mar /// Fomos ficando sós o Mar o barco e mais nós

O océano espertou sempre unha gran curiosidade na especie humana. O home, ao longo da súa evolución, sentiu a necesidade de perfeccionar o coñecemento científico sobre o mar, polo que consagrou, nunha escala sen precedentes, a súa enerxía e os seus recursos ao estudo dos océanos.

Na actualidade cóntase con avanzados coñecementos sobre o océano. Por exemplo, logrouse unha mellor comprensión sobre as ondas, as mareas e as correntes, así como dos fenómenos que ocorren na superficie e nas grandes profundidades. Estudiouse a interacción dos océanos e a atmosfera; coñécense ben os esquemas de temperatura e salinidade, e sábese, en parte, de que maneira as variacións e movementos do auga condicionan a vida vexetal e animal no mar.

A medida que se fai máis claro o cadro xeral sobre o coñecemento dos océanos, a humanidade atópase nunha posición máis vantaxosa respecto á solución dos problemas que se lle presentan na navegación, na enxeñería costeira dos recursos minerais e na actividade pesqueira.

Non é fácil determinar onde iniciou este empeño científico da humanidade por coñecer os océanos, como tampouco resulta sinxelo establecer cando se orixinou a ciencia da oceanografía. Sen embargo, pódese asegurar que esta ciencia creouse moito antes do nacemento da historia escrita, cando o home primitivo fíxose á mar para pescar, comerciar e loitar, ou sexa, cando empezou a acumular unha serie de coñecementos empíricos que, polo demais, significaron as bases para iniciar o estudo do océano.

Desde que o home foi capaz de percorrer o mar en barcos, inconscientemente comezou a facer medicións oceanográficas, pois para evitar as rochas, os bancos de area e os arrecifes tiña que saber como era o fondo das áreas onde navegaba. En pinturas e murais exipcios con máis de 3 000 anos de antigüidade hai escenas de mariñeiros que, a partir das súas embarcacións, sosteñen unha corda cunha pesa no extremo para rexistrar as profundidades. Desta maneira localizaban as augas máis profundas para poder navegar perto da costa.

O primeiro dato que se pode considerar como científico aportárono os sabios gregos e romanos cando trataron de explicarse como chegou o mar a adquirir as súas características, por que o seu nivel non sufría cambios, por que era salgado mentres os ríos e os lagos eran doces, e por que as mareas eran máis marcadas nas costas do océano que nas do Mediterráneo.

Esas preguntas resultaban demasiado difíciles e ambiciosas, sobre todo porque, cos poucos coñecementos que se tiñan nesa época, non era posible respondelas de maneira concluínte. Por esta razón só chegaron a conclusións que non pasaron do plano especulativo.

Aristóteles aportou o principio máis importante do intercambio de auga entre os océanos e a atmosfera. Deduciu que "as choivas incesantes e o fluxo dos ríos non chegan a facer medrar o nivel do océano porque o Sol evapora o auga, que se volve a condensar en forma de chuvia, establecéndose un ciclo continuo que vai do auga ao vapor, e do vapor ao auga outra vez.

Para estudar o océano sobre unha base científica foi necesario ir unindo a información dos navegantes, co enfoque especulativo dos filósofos. Conforme aumentou o coñecemento do mar, grazas a que os mariños, coas súas viaxes, estenderon o seu campo de acción a partir da costa ata o interior dos océanos, a humanidade comezou a tomar conciencia das lagoas que había sobre este coñecemento.