No verán de 1983 estaba eu embarcado de patrón de costa no arrastreiro con base en Muros denominado “Choquero”. Traballabamos a cotío no arco ártabro e adoitabamos descargar as capturas logo de dous ou tres días de marea, no peirao coruñés.
Nas gardas de navegación ou de pesca nocturnas os patróns falabamos entre nos pola radiotelefonía para así facer mais levadeira a noite , de feito tiñamos extensas tertulias nas cales se falaba do divino e do humano , mais do segundo que do primeiro.
Era unha situación un chisco rara , porque a maioría dos que falabamos non nos coñeciamos persoalmente , a algúns nunca cheguei a coñecelos , pero había entre todos nos unha corrente de simpatía que facía daquelas conversas noctambulas unha cousa moi agradable.
Había algún personaxe entre aquelas voces nocturnas os que lembro moi entrañablemente:
“O Tío Juanitiño” ou “O Tío Benito” eran dous deles. Vellos patróns cargados de mar e de historias pasaban as suas derradeiras singraduras as suas últimas noites de garda, agardando o ansiado dia da sua xubilación e poder retirarse con honra e con vida , como os vellos e bos navios, que non afunden, e agardan pola sua prácida morte despezados en algun asteleiro.
Terían arredor dos 60 anos , considerando que eu tiña 20 e moi poucos , eran para min homes moi maiores cargados de sabedoría de anécdotas e de mar.
Como me gustaba escoitar as historias de cando eran mozos e traballaban aló en aquel afastado mar de Terranova entre xeos e temporais , as cubertas ateigadas de bacallaus grandes como homes e de neve , as farras que se corrían en Sant-Pierre, as mozas de Terranova!, a caña de herbas e o viño de garrafon....
Ó Tío Juanitiño gustaba as veces de recitar poesía e podía pasar horas recitando pegado o micro da telefonia, dicía que se afeccionara a elas durante as longas travesías onde tiña moito tempo para ler. Posuia unha memoria prodixiosa i era quen de recitar La Canción Del Pirata de Espronceda , de cabo a rabo sen errar unha sola estrofa.
O Tio Benito era mais de refráns e de ditos ; Adoitaba responder a case todas as preguntas con algún refrán.
- Tio Benito , que tempo ha facer mañá?
- Ceo empedrado vendaval o rabo, rapaz- Era a súa resposta.
Tiña “saída” no seu bagaxe refraneiro , para calquera cuestión que lle plantexases .
Pasaban as gardas de maneira amena escoitando os compañeiros.
As veces as conversas derivaban no tema das mulleres , algún había que fachendeaba das súas “conquistas” aló en Cape Town ou en “Balbis Bay”, Xa se sabe, os mariñeiros , un amor en cada porto.
Ainda que eu mais ben creo que eran fantasías que a forza de repetidas pasaban a formar parte das lembranzas do fachendoso como se fosen recordos de realidades
Aqueles eras os bos vellos tempos!
Pouco despois pasei a traballar de día e os contertulios e as conversas cambiaron radicalmente , os patróns eran xa mais xóvenes e as comunicacións eran insulsas , pois so facían referencia a pesca o tempo ou a situacions e marcas.
Do Tio Juanitiño e do Tio Benito , non souben mais, pero desexo de todo corazón que tiveran unha longa e pracida xubilación, e si a vida lles ofrendou netos , de seguro eles han saber La Canción del Pirata ou unha morea de refráns mariñeiros.
Amigo:
Non te contestei a un comentario no blog no que me convidabas a visitar o teu barco no Porto de Oza. Agora estou traballando na Coruña e algunha tarde podería ir coa nena ( ten oito meses) a que respire o mar de verdade que é o que nos ofrecedes ao conxunto da sociedade homes coma ti.
Realmente non sei se darei atopado o momento, xa sabes que cunha nena pequena todo o tempo é pouco para coidala e nós non temos aos abós para axudarnos.
De todas formas o convite non cae en saco roto e desde logo gustariame moito, en todo caso despois de ler esta entrada que nos ofreces, decirche que continúes co teu blog porque é unha auténtica regalía.
A min gustariame que ti. xocas ( ao que espero coñecer persoalmente no encontro de bloggers), eu e outra xente con blogs de Cultura Mariñeira conseguísemos dalgún xeito sermos a radio de noite dos bos vellos tempos.
Non sei se será demasiado pretencioso, pero vaia.
Veña un saúdo mariñeiro e atlántico.
Ben estimado O_Fartura:
Homes como O tío Benito e mailo tío Juanitiño , merecen seren lembrados. xente que foron deixando anacos de vida polos océanos de este mundo na procura de caladoiros mellores e de mais abondosas capturas. Moitas veces a bordo de navíos que non eran merecedores de levar tal nome , con fame, frío, sono e mil penurias. Capeando temporais aló por encima do grao 50 de latitude , nun Gran Sol no que o sol nunca foi grande porque apenas se deixa albiscar.
Xente que non sabían facer outra cousa mais que andar o mar e que de seguro despois de xubilados acercáronse cada día mentres as súas forzas o permitiron ate o peirao da súa vila para empapar as “fungainas” das súas narices co doce arrecendo a salitre e lembrar xunto os seus vellos camaradas aqueles afastados e BOS VELLOS TEMPOS.
Unha aperta , O Fartura
Manuel, amigo,
Paso por tu casa para deleitarme con la lectura de tus comentarios y enviarte un abrazo.
Tuve yo conmigo, ocupando plaza de ofial, algunos de estos "tíos"; marinos desde temprana edad, curtidos por vientos y temporales y, castigados todos por las injusticias de la vida, buscaban incrementar su historial laboral para que así su jubilación pudiese tener unas pesetas más en la nota del banco.
Uno de ellos fue de los primeros en faenar en Sudáfrica, otro en Terranova y, un tercero, en Venzuela. La vida suele dar muchas vueltas y, ya ves, fueron a coincidir, cansados y con pocas esperanzas con alguien que tenía que aprender mucho de ellos.
Hoy día, los "tíos" pertenecen al lenguaje coloquial de los jóvenes. "Tío por aquí ...", "tío por allí". Sinceramente, no tengo nada en contra de los jóvenes pero prefiero aquellos "tíos" a estos otros.
Un abrazo.
Por supuesto José que el apelativo de “tíos” que utilizo para nombrar a esos entrañables compañeros, nada tiene que ver con el que algunos jóvenes utilizan hoy en día.
Siempre me gustó escuchar historias contadas por viejos marinos, peripecias y aventuras casi siempre un poco exageradas en beneficio del protagonista.
Puertos lejanos en mares remotos, abundantes pescas en caladeros ignotos, duros temporales en océanos inclementes.
Yo que nunca navegué por lejanos mares , me empapo de las historias de los viejos lobos de mar y de alguna manera las hago también mias.
Un abrazo, amigo José