EFEMÉRIDES

830.- Primeiros datos de que Muros estaba catalogada coma unha das Iglesias del bispado de Iria-Flavia. Chamábase daquela BENDEMIRE "".

950.- Con motivo da invasión árabe á diocese de Lamego (Portugal), se lles deu asilo en Muros.

956.- Sancho I, o Craso, fundaría a vila.

1188-Muros foi repoboado polo rei Alfonso IX de León entre 1118 e 1230.

.
1286.- Real Privilexio de Sancho IV o Bravo, do 4 de agosto, a Carta-Poboa declarandoa Villa realenga. O Distrito abarca desde a desembocadura do Tambre ata a do Ézaro.

 

As últimas fundacións  correspóndenlle  aos reinados de Alfonso X e de Sancho IV. Ao primeiro dos devanditos monarcas débese a fundación de Santa Marta de Ortigueira, á que o 20 de setembro de 1255 concedeulle o Foro de Benavente, e de Puentedeume, que o 30 de decembro de 1270 tamén recibiu o foro benaventino.
A última fundación foi a de Pobóa de Muro, San Pedro de Muro ou Muros como se a coñece actualmente. Do mesmo xeito que pretendera Alfonso X con Ortigueira e Puentedeume, co fin de reforzar a presenza do realengo na importante zona marítima da ría de Muros, o 4 de outubro de 1286 Sancho IV concedeu o foro de Benavente a Pobóaa de Muro, acaso unha de poboacions  menores que debeu fundar Alfonso IX. O obxectivo era equilibrar o papel de Noia que pertencía ao señorío da Mitra compostelá, aínda que poucos anos despois a Corona doblegouse  ás presións da Igrexa de Santiago e Muros pasou a formar parte de seu señorio

1298.- Foi doada o 8 de agosto, á Igrexa de Santiago, por Fernando IV a petición da súa nai Dona María de Molina, a cambio da vila de Tarifa "A Guerreira", deixando Muros de ser vila realenga para pasar á Mitra Compostelá ata 1824 na que derrogou estes dereitos Fernando VII

1380.- Construiuse o Hospitalillo por decisión do xuíz desta vila Diego Rodríguez.

1389.- Foi arrasado, incendiado e expoliado polas tropas portuguesas do Maestre de Avís, que non deixou pedra sobre pedra nin monicreque con cabeza, borrandonos do mapa da historia, sendo reconstruído por dous arcebispos señores de Muros, don Juan García Manrique e don Lope de Mendoza. O primeiro acomodou aos muradanos no actual recinto, e o segundo deulles as ordenanzas o 7 de maio de 1406.

1400.- Terminou a construción da nova Igrexa que un século máis tarde, o 14 de Maio de 1500, foi nomeada Colexiata polo Papa Alejandro VI, suprimida o 10 de Febreiro de 1842, sendo Rexente da nación Espartero.

COLEXIATA DE MUROS
A  parroquia de S. Pedro de Muros, a nosa nobre vila situada na marxe setentrional da ría que leva o seu nome, ten un bo número de edificios relixiosos, recordo da prosapia das súas xentes. Desde 1500 tivo unha colexiata, creada entón polo Papa Alejandro IV a petición de Diego de Muros III, que contou co apoio dos Reis Católicos. Desapareceu o título colexial, dado a algunhas igrexas insignes dotadas dun cabido, en febreiro de 1842, e, en virtude do Concordato de 1851, quedou convertida en sede da comunidade parroquial.
Coñeceuse o templo primitivo, anterior ao actual, como de Santa María do Campo e Santa María A Nova. Fora construído no século XIII, e del consérvanse o rosetón, algúns canecillos e a bela portada principal, de arquivoltas semicirculares, sobre columnas acodilladas nas xambas. Unha inscripci6n no lintel da porta lateral lémbranos que a igrexa de Santa María que existe hoxe foi construída por iniciativa do arcebispo Don Lope de Mendoza, que rexeu a sede compostelá de 1399 a 1445, e concluída co patrocinio do Concello muradano.
A igrexa ten unha soa nave, dotada de cuberta de madeira a dúas augas, asentada sobre arcos transversais, que se apoian en feixes de columnas adosados aos muros. Os capiteis zumegan gustos románicos. Hai seis capelas ojivales, unhas con bóveda de crucería de nervios diagonais e outros con bóveda estrelada. Destaca pola súa beleza a capela maior, que ocupa a ábsida románica primitiva, posteriormente modificado, que ten bóveda de crucería. Ao fondo ten unha ventá de arco apuntado, como tamén é apuntado o arco triunfal. Hai interesantes sepulcros románicos e outros dos séculos XV e XVI.

1406.- Primeiras ordenanzas do Arcebispo don Lope de Mendoza, á vila, o 7 de maio.

A relativa calma que se vivía en Santiago e a súa terra nos primeiros anos do século XV permitiron a don Lope visitar a súa nova diocese e tomar decisións ambiciosas para o goberno de certas vilas. Segundo López Ferreiro
"o primeiro ano do seu Pontificado... visitou a vila de Muros, coñeceu a importancia deste porto, e...comezou por mandar reedificar a igrexa de Santa María, designando procurador da obra a Lorenzo Afonso". No lintel da porta norte un epígrafe recolle esta actuación de don Lope, do concello de Muros e do procurador, unha vez desenvolvidas as súas abreviaturas e coa puntuación ortográfica oportuna di: "Ou arcibispo don Lopo a mandou fazer et fezo moitas graças. O concelo de Muro acabou. Lorenzo Afonso a començou e procurou sub anno MCCCC".
A igrexa, estudada polo profesor Caamaño, pertence ao que denomina "tipo mariñeiro", é dicir ancha nave única con capela cuadrangular cubrindose con madeira sobre arcos diafragma e bóveda cuatripartita, respectivamente. 
A final do seu estudio recolle nun pequeno parágrafo a historia do edificio: "Santa María del Campo ha de considerarse, en conxunto, do primeiro cuarto do XV -los restos románicos redúcense á porta principal.
Ao longo do XV e comezos do XVI fóronse agregando as capelas do lado do evanxeo e doas do lado da epístola. No XVI, elevada a colexiata, construiuse a tribuna. A comezos do XVII, a capela de San Antonio. E durante o XVIII, reformáronse as capelas do lado do evanxeo, comunicáronse todas elas, engadiuse o baptisterio e erixiuse a torre".
Talvez para pechar as súas actuacións en Muros o arcebispo don Lope deu á vila o dezasete de maio de 1406 unhas ordenanzas para que por elas rexésese e acabar así con desordénelos aos que alude na súa filosófica introdución. 

 

Para saber mais:

LOS PROCESOS TARDIOS DE REPOBLACION EN LAS TIERRAS DEL NORTE DEL DUERO (SIGLOS XII - XIV)

 FUERO DE BENAVENTE

Diego de Muros III y la cultura gallega del siglo XV