Primeira páxina das "Respuestas Generales" da vila de Muros
Por máis que busquei por unha transcrición das "Respuestas Generales" da vila de Muros do Catastro do Marqués de la Ensenada do ano 1753, non fun quen de atopala. E aparte de que é un precioso documento que detalla nas súas corenta respostas o que era a vila , como era a súa economía, os seus lindes, os nomes dos rexedores e propietarios, as medidas usadas para as terras, os tipos e o valor en Reais de Vellón dos froitos que daban; e as industrias, tipos e cantidade de embarcacións (pataches, pinazas e lanchas de pesca) cos seus respectivos donos e rutas máis correntes, e actividades máis cotiás dos veciños...Etc.Tiña eu unha profunda curiosidade por coñecelo, e polo tal, un tanto destemidamente por a miña parte, propúxenme transcribir o texto.
Ao longo destas sesenta páxinas manuscritas repítense apelidos tan habituais aínda hoxe en día na Vila de Muros, como: Barreiros, Malvarez, Sendón, Beiro, Luaces, Longa, Caamaño, Hermida, Porrua, Lojo, Pardiñas, Fabeiro, Reloba, Lamela, Romero, Bazarra, Calderón... etc.
Páxinas escritas con unha caligrafía preciosista e ben coidada de escribán dilixente, pero con unha ortografía caótica e endiañada que non se atén a regra ningunha (uso anárquico das maiúsculas, distintas regras ortográficas para palabras similares en distintos lugares do texto,etc...") nin se adecúa nin asemella para nada á de hoxe en día.
Conseguín unha copia dixitalizada do orixinal que se encontra no Arquivo Xeral de Simancas en Valladolid, e logo de tratar as imaxes cunha ferramenta de edición fotográfica para darlle mais resalte ao texto, pois case era completamente ilexible no seu orixinal, fun quen de transcribir a súa totalidade. Tratei de ser o máis fiel posible ao texto orixinal, aínda que algunhas palabras e abreviaturas resistíronseme, pero para iso contei coa inestimable axuda de Dª. Noemí Gomez Pereda , bibliotecaria e arquiveira da Biblioteca Central de Cantabria (BCC) na cidade de Santander, tremenda profesional e boa amiga á que agora aproveito para reiterarlle a miña gratitude.
Crédeme ben se vos digo que perdín as pestanas facendo esta transcrición, pero o resultado creo que ben merece o esforzo.
Aquí podedes ollar unha escolma dalgunhas das Respostas e da lista de todos os oficios, artes, facultades e empregos; mecánicos, e honoríficos que exercían o naturais, emolumentos e rendas dos veciños.
Se alguén de vós esta interesado en facerse co texto íntegro da transcrición, que consta de vinte páxinas mecanografadas, pode poñerse en contacto comigo a través do meu enderezo electrónico homesdepedra@gmail.com
................................
INTERROGATORIO DE LA VILLA DE MUROS
Dentro de la casa de la Audiencia de la Villa de muros, señalada para su operación a veinte y cinco días del mes de Agosto, año de mil setecientos cincuenta y tres. El Sr. D. Cecilio Morfhi valle y villa, Subdelegado de la Real Única Contribución, precedido recado político y conducente citación, pasó por delante mi Escribano a dar principio a las Respuestas Generales del Interrogatorio señalado con la letra A cuyo impreso antezede por lo Correspondiente a esta Villa, con asistencia del Licenciado D. Juan Antonio Arredondo, Prior de la Colegiata de ella: D. Francisco Alejando de Silba, Juez. D. Domingo Malbarez, Alcalde. D. Domingo Antonio Martínez. D. Blas Malbares, rejidores . D. carlos de Ebia y Barrera, Procurador General. Domingo Antonio Fernández Duque, Escribano de número y ayuntamiento de esta misma Villa. Jacinto Gómez; Jacobo Lamela y Joseph Barreiros, Labradores y Vecinos nombrados por parte de los naturales. Genuario Nodal, Miguel Lamiña, Juan de Leis y Juan de Mayo, vecinos por parte de S.M. unos y otros como personas de la mejor opinión y Conocimiento en la extensión del término, calidades y cantidades de medidas, sus usos y cultura y mas a que termina este interrogatorio que a este fin se le confía de antemano para su mayor inteligencia y ratificándolo los seglares con el Juramento , y no los xxxxxx tienen prestado en los autos, y haciéndolo nuevamente de que yo el infrascrito Escribano doy fee : respondieron a cada pregunta lo siguiente.
1ª A la primera, que esta Villa comúnmente se llama Muros, sin que puedan dar mas Razón y responden.
2ª A la segunda, que es del señorío del Arzobispo de la Ciudad de Santiago, quien pone en ella Juez, y lo es actual dicho D. Francisco Alejando de vilba, cuyo empleo es trienal y anualmente dos Alcaldes ordinarios de cinco sujetos que propone la Justicia y Regimiento y lo son al presente dicho D. Domingo Malbarez y D. Bartolomé Caamaño = Tanvién se nombra seis rejidores cuyos oficios son vitalicios aunque actualmente solo subscriben quatro que son el expresado D. Domingo Antonio Martínez, dicho D. Blas Malbarez, D. Domingo Antonio Caamaño, y D. Luis Antonio Granero. Igualmente nombra seis Escribanos de número para otra Villa y Jurisdicción de los que les sirve uno en el Ayuntamiento por elección de los Vicarios del Gremio de la Mar que eligen anualmente cuyos oficios están ejerciendo el referido Domingo Antonio Fernández Duque, Joseph Antonio Luaces = Luis Granero y los tres oficios restantes se allan vacantes. Del mismo modo nombra tres Procuradores de Causas vitalicios que lo son Domingo Romero de Caamaño, Francisco de Casal y Silba y Manuel de la Torre.
percive el Arzobispo el año que llaman de mulas y cuchara , y por el novecientos Reales de Vellón con que le contribulle la Villa y ayuntamiento, sin que para todo ello sepan el Título y Privilegio que tenga al que si pareciera se remiten, y responden.
3ª A la tercera, que esta Villa ocupa de Levante a Poniente un quarto de Legua, del Norte a Medio día otro tanto, y de circunferencia tres cuartos de Legua, que para caminarlos se necesita ora y quarto. Demarca a Levante y Medio día con el mar. Poniente Santiago de Louro y mojón que se llama de piedra Cabalgada. Norte con el río llamado Cambeiro que divide esta Villa de la Feligresía de San Juan de Serres y su figura es la del margen (dibujo al margen del perímetro de la villa) y responden.
...................................................................
Dependientes de Salinas
Don Joseph Pozo, Receptor, goza el sueldo de doscientos Ducados = Don Juan Ruiz, sobrellabes, tiene cien Ducados de sueldo anual = Juan Antonio Sánchez tiene de salario cinquenta Ducados = XXX Sanches, medidor, Tamvien.
Administrador de las siete rentillas y Cerero
El espresado Don Domingo Antonio Martines, rejidor, se le considera tendrá de utilidad por el derecho de quarto en libra de pescado seiscientos Reales por la décima que le Corresponde de este derecho, y como y como cerero se le regula quinientos reales todos anuales.
Sugetos que dan dinero a Lucro
A Don Casiano Pérez se le regulan de utilidad anual dos mil y quatro cientos Reales por veinte mil que se le consideran tener dados a lucro en las embarcaciones de este puerto, con el riesgo de quilla y costado, a razón de un seis por ciento en cada viaje, y considerándole dos, en el año = A Doña María Antonia Pardiñas, madre de don Juan Antonio Arredondo, Prior de esta Colegiata, y que vive en su Compañía, se le regula otra tanta cantidad por igual porción de dinero que tiene dado a lucro con los mismos riesgos e yntereses que el antezedente = a Don Juan Antonio Porrua, se le regula mil y ochocientos Reales de utilidad anual por quinzemil que se le consideran tener dados a lucro, con los mismos riesgos e intereses que los antecedentes = a Francisco de Evia se le regulan mill y ochocientos reales de utilidad anual por quinze mil que se le consideran tener dados a lucro con los mismos riesgos, e intereses que los antecedentes.
Tratantes de Congrio y Hierro
Al dicho Don Juan Antonio Porrua, se le consideran mil reales de salario anual, los seiscientos por el congrio que veneficia, y los cuatrocientos por el hierro.= a dicho Don Casiano Pérez Ydem.
Tratantes de Congrio
A Don Alberto Gianze se le regula de utilidad anual seiscientos Reales por este trato = a Joseph de Orjas Ydem = a Joseph Patiño Ydem = a Don Antonio Calderón Ydem = a dicho Francisco de Evia trescientos Reales = a dicha María Antonia Pardiñas Ydem = a Pedro de hermida Ydem = a Don Alberto Fernández Porrua Ydem = a Don Antonio Rodrigez de Leis Ydem = a Roque Maceiras Ydem = a Domingo Antonio Priegue ciento y Cinquenta Reales = a Don Miguel Arredondo ydem = a Miguel de Reloba ydem = a Joseph de Reloba Quirós Ydem = a Don Antonio sardiñeira cien reales = a Don Domingo Malbarez Ydem = a Don Juan de Lastres Ydem = a Phelipe Gonzales Ydem = a Francisco García de Area Ydem = a Domingo Cendón Ydem = a Domingo Baamonde Ydem = a Añlberto de Lojo el mayor, Ydem = a Doña Rosa Paz Ydem.
¡¡ Gracias por hacernos partícipes de tan excelente trabajo !!
Xa ves como anda o país, que ti teñas que pasar ese traballo... Non quero ser negativo, así que parabens polo teu esforzo, e por deixar na Rede esa información para que calquera poida usala.